دقت در لیست بدست آمده(بر حسب تاریخ نزول سوره ها) در همان نگاه اولیه دو نکته را به خواننده القاء میکند :
1 – در اوائل لیست ، محتوای سوره ها کاملا «اعلامیه ای» است .
2 – در اواخر لیست ، محتوای سوره ها کاملا حالتی شبیه به «آنلاین» دارد و از اوضاع و احوالِ محیطی اطلاعات زیادی میدهد .
3 – هرچه از اوائل لیست دور تر میشویم از حالت های اعلامیه ای کاسته و به حالت آنلاین افزوده میشود .
این چیزی است که فورا دیده میشود و ضمنا کنجکاوی را هم تحریک میکند
اگر به این کنجکاوی میدان داده شود ، بالاخره 10 بازه زمانیِ مشخص به نظر می آید :
1 – مرحله اول که سوره ها خیلی کوتاه و صرفا حاویِ معارفِ پایه میباشند (سوره های ردیف 1 تا 13) [شامل سوره های عصر، توحید ، حمد ، زلزال ، قارعه ، ضحی ، فلق ، ناس ، تین ، لیل ، شمس ، طارق ، قدر]
2 – مرحله دوم که سوره ها اندکی بلند ترند و حاوی معارف پایه هم هستند اما کمی هم عنصر محیطی دارند (سوره های ردیف 14 تا 24) [علق ، قریش ، تکاثر ، بلد ، همزه ، فجر ، نجم ، عبس ، کافرون ، اعلی ، مزمل]
3 – مرحله ای که بطور متمرکز به موضوعات مرتبط به قیامت و آخرت پرداخته شده (ردیف 25 تا 39) [انفطار ، تکویر ، حاقّه ، مرسلات ، قلم ، غاشیه ، نباء ، طور ، واقعه ، رحمان ، دهر ، مطففین ، قیامه ، انشقاق ، ق]
4 – مرحله ای که کم کم مخالفت های جدیِ محیط آشکار میشود اما هنوز چندان پر رنگ و غلیظ نیست (ردیف 40 تا 50) [مدثر ، نازعات ، نوح ، قمر ، فیل ، بروج ، مسد ، معارج ، ذاریات ، جنّ ، کوثر]
5 – مرحله ای که مخالفت های مذکور به عمد و اصرار و لجبازیِ کور بدل میشود (ردیف 51 تا59) [دخان ، زخرف ، فصلت ، جاثیه ، احقاف ، مومن ، یس ، شوری ، سباء]
6 – مرحله داستانهای پیامبران سابق (ردیف 60 تا 68) [مومنون ، ابراهیم ، اسراء ، هود ، شعراء ، یونس ، انبیاء ، صافات ، ص]
7 – ادامه مرحله فوق که همان مشخصه را دارد اما در محتوای سوره ها هرچه که به طرف انتهای آن میرویم تفصیل و استدلال بیشتری ملاحظه میکنیم (ردیف 69 تا 77) [قصص ، نمل ، مریم ، یوسف ، حجر ، طه ، انعام ، اعراف ، کهف]
8– مرحله پر رنگ تر شدن گفتمان استدلالی (ردیف78 تا 88) [فرقان ، سجده ، زمر ، لقمان ، عنکبوت ، نحل ، فاطر ، روم ، رعد ، ملک ، انشراح]
9 – مرحله پس از هجرت و استقرار حکومت (ردیف 89 تا 100) [حج ، بقره ، بینه ، ماعون ، عادیات ، صف ، محمد(ص) ، انفال ، حشر ، منافقون ، جمعه ، آل عمران]
10– ادامه مرحله قبل اما با این فرق که «جا افتادگیِ» حکومت پر رنگ تر به نظر می آید (ردیف 101 تا 114) [تغابن ، حدید ، احزاب ، نساء ، نور ، طلاق ، فتح ، ممتحنه ، نصر ، توبه ، حجرات ، مجادله ، تحریم ، مائده
ادامه دارد...
منبع: نوشتارهای آقای جمال گنجه ای