علم غیب ، علم لدن و علوم پنهان

خداوند در آیه ۳۴ سوره لقمان آگاهی و دانایی از پنج موضوع را منحصرا علم الهی دانسته که هیچ کس جز او از آنها اگاهی ندارد:

" آگاهى از زمان قیامت مخصوص خداست،
و او باران را نازل مى کند، (و از نزول دقیق آن آگاه است)
و آنچه را که در رحمها(ى مادران) است مى داند،
و هیچ کس نمى داند فردا چه به دست مى آورد،
و هیچ کس نمى داند در چه سرزمینى مى میرد؟
خداوند (نسبت به همه این امور) دانا و آگاه است».


خداوند در پایان آیه از دو اسم علیم و خبیر خود نام می برد که به معنای بسیار داننده و کاملا آگاه است. این اسم شایسته کسی است که سر قضا و قدر و سرنوشت در دست او باشد و از تمام پنهانیها حتی پیش از پیدایش آنها اگاه باشد و تنها خداست که چنین است.

ولی در گروهی از آیات قرانی خداوند به علومی اشاره می کند که به فرمان او در اختیار عده ای اندک از بندگان شایسته وویژه او قرار داده شده بود. این علوم بر حسب آیات قرآن عبارتند از:


۱-علم تعبیر رویاها

"پروردگارا تو به من دولت) ملک (دادى و از تعبیر خوابها به من آموختى، اى پدیدآورنده آسمانها و زمین تنها تو در دنیا و آخرت مولاى منى مرا مسلمان بمیران و مرا به شایستگان ملحق فرما ! ۱۰۱ سوره یوسف"

۲-علم لدنی

"بنده ای از بندگان ما را یافتند که از جانب خود به او رحمتى عطا کرده و از نزد خود بدو دانشى آموخته بودیم (۶۵) سور ه کهف"

۳-علم پنهان کتاب

"کسى که نزد او دانشى از کتاب بود گفت من آن را پیش از آنکه چشم خود را بر هم زنى برایت می آورم پس چون آن [تخت] را نزد خود مستقر دید گفت این از فضل پروردگار من است تا مرا بیازماید که آیا سپاسگزارم یا ناسپاسى کنم و هر کس سپاس گزارد تنها به سود خویش سپاس می گزارد و هر کس ناسپاسى کند بى گمان پروردگارم بى ‏نیاز کریم است (۴۰) سوره نمل"

۴-سحر و جادو و ضد جادو

"آنچه را که شیاطین در دوران سلطنت سلیمان یادداده پیروى کردند
و سلیمان کفر نورزید
لیکن آن شیاطین به کفر گراییدند که به مردم سحر مى آموختند
و(پیروی کردند) از آنچه بر آن دو فرشته هاروت و ماروت در بابل فرو فرستاده شده بود
با اینکه آن دو [فرشته] هیچ کس را تعلیم [سحر] نمیکردند مگر آنکه مى گفتند ما [وسیله] آزمایشى [براى شما] هستیم پس زنهار کافر نشوید
و آنها از آن دو چیزهایى مى آموختند که به وسیله آن میان مرد و همسرش جدایى بیفکنند هر چند بدون فرمان خدا نمى‏ توانستند به وسیله آن به احدى زیان برسانند
وچیزى مى ‏آموختند که برایشان زیان داشت و سودى بدیشان نمى ر سانید و قطعا [یهودیان] دریافته بودند که هر کس خریدار این [متاع] باشد در آخرت بهره‏ اى ندارد وه که چه بد بود آنچه به جان خریدنداگر مى‏ دانستند (۱۰۲ سوره بقره"

۵-طی الارض، به حرکت در آوردن کوه ها ، تکلم با اروا

"و اگر قرآنى بود که کوهها بدان روان می شد،
یا زمین بدان قطعه قطعه می گردید،
یا مردگان بدان به سخن درمی آمدند
بلکه همه امور بستگى به خدا دارد."
۳۱ سوره رعد

۶-زبان پرندگان

"و سلیمان از داوود میراث یافت و گفت اى مردم ما زبان پرندگان را تعلیم یافته‏ ایم و از هر چیزى به ما داده شده است راستى که این همان امتیاز آشکار است (۱۶) سوره نمل"

"آنگاه که به وادى مورچگان رسیدند مورچه‏ اى [به زبان خویش] گفت اى مورچگان به خانه ‏هایتان داخل شوید مبادا سلیمان و سپاهیانش ندیده و ندانسته شما را پایمال کنند (۱۸) سوره نمل"

۷-تسخیر جن
"و براى سلیمان سپاهیانش از جن و انس و پرندگان جمع‏آورى شدند و [براى رژه] دسته دسته گردیدند (۱۷) سوره نمل"